Onderwijstraineeship

logo

Schoolbezoek Haags Montessori Lyceum (HML) - Marilyn Monster

Uitgelicht op: 01-08-2018 om 15:35 in: Trainees
Schoolbezoek Haags Montessori Lyceum (HML) - Marilyn Monster

Mijn onderzoek ging over de ‘pilot eigenaarschap’ op het Stedelijk Gymnasium Leiden: een project om vijfdeklassers meer keuzevrijheid te geven. Dit was niet zo’n succes, deels omdat leerlingen erg huiverig tegenover het missen van lessen staan. Als deel van mijn onderzoek heb ik gekeken naar andere schoolsystemen, waaronder het montessorionderwijs. Het leek me dus heel boeiend om een bezoekje te brengen aan zo’n school. Ik heb een ochtend meegelopen met mede-trainee Lenneke en heb drie verschillende soorten lessen bijgewoond: een begeleidingsuur (bij Lenneke), een instructie-uur (bij Laïla) en een coachinguur (bij Lenneke). Tijdens het begeleidingsuur en coachinguur kon ik leerlingen vragen stellen over hoe het eraan toegaat op een montessorischool en hoe zij het montessorionderwijs ervaren.

Het was leuk om te zien hoe anders montessorionderwijs is op sommige vlakken (de verschillende soorten lesuren, de mate van zelfstandigheid en eigenaarschap bij de leerlingen), maar ook hoe vergelijkbaar het op sommige vlakken (mobieltjes!) is. De leerlingen die ik sprak hadden vrijwel allemaal heel bewust gekozen voor montessorionderwijs en vinden het vooral prettig dat ze zelf kunnen plannen en veel zelf kunnen kiezen. Ik heb zelf afgelopen jaar geëxperimenteerd met een studiewijzer die de leerlingen meer keuzevrijheid geeft (een zgn. ‘skill tree’ waarin de opgaven per onderwerp gesorteerd zijn en kleurcodes de moeilijkheidsgraad aangeven), maar ik merk dat als je weinig huiswerk controleert, leerlingen de neiging hebben om prioriteit te geven aan vakken waar het huiswerk wél gecontroleerd wordt. Komend jaar wil ik hiermee verder gaan, en ook met het aanbieden van opdrachten die de leerlingen meer keuzevrijheid geven in de manier waarop ze mijn vak leren. Het was wat dat betreft heel interessant om een ochtend mee te lopen op het HML!

1e uur: begeleidingsuur

Leerlingen kunnen zichzelf inschrijven voor begeleidingsuren. Dit moeten ze vier weken van tevoren doen. Dit helpt hen wel leren plannen, maar kan ook onhandig zijn, omdat je (zeker aan het begin van het jaar) niet echt weet wat je vier weken later wil gaan doen. Lenneke laat de leerlingen hun tafels in groepjes van 4 à 6 zetten en gaat gedurende het uur bij alle groepjes langs om te vragen hoe het gaat.

De meeste leerlingen hebben heel bewust voor montessorionderwijs gekozen. Veel komen ook van een montessoribasisschool. Ze vinden het vooral prettig dat ze zelf kunnen plannen en dat ze niet per se op een bepaalde datum hun huiswerk af moeten hebben. De datum van de ‘proeven’ staat vast. Als je de proef kan halen zonder huiswerk te maken, dan is dat prima. Er wordt blijkbaar niet gecontroleerd. (Check bij Lenneke: klopt!)

De leerlingen (4-havo en 4-vwo) werken aan allerlei verschillende vakken. Er zijn echter ook vrij veel leerlingen die gewoon met elkaar zitten te praten of zelfs op hun mobieltje zitten of spelletjes op hun laptop of mobieltje aan het spelen zijn. Ook dit past natuurlijk binnen de montessorivisie: de leerlingen kunnen zelf kiezen of ze tijdens het begeleidingsuur iets willen doen of dat ze thuis meer moeten doen. Volgens de leerlingen wisselt dit wel erg per docent: sommige docenten willen echt dat de leerlingen met hún vak bezig zijn, terwijl anderen veel relaxter zijn. Het is wel de bedoeling om tijdens een bepaald domeinuur alleen aan bijv. alfavakken of bètavakken te werken, maar ook hier zijn niet alle docenten even strikt in, dus er wordt ook weleens aan wiskunde gewerkt tijdens een begeleidingsuur met een docent Nederlands.

Op mijn vraag of het niet lastig is dat zo’n uur vrij chaotisch is met mensen die allemaal andere dingen doen, zeiden leerlingen dat dat soms wel zo was, maar dat je altijd naar een studieruimte kan gaan als je behoefte hebt aan rust. (Of een begeleidingsuur inplannen bij een docent bij wie het rustig is, maar dat moet je dus vier weken van tevoren doen.)

2e uur: instructie-uur

(Lennekes klas werkt zelfstandig aan een project waar dus weinig instructie bij komt kijken. Toevallig had Laïla net dat uur een instructie-uur en kon ik even bij haar gaan kijken.)

De leerlingen (4-havo) werken aan een praktische opdracht waarvoor ze onderzoek moeten doen naar een kloof naar keuze (bijv. rijk/arm, opleidingsniveau, etc.).

Stap 1: kies een kloof

Stap 2: bedenk op welke schaal je de kloof wilt onderzoeken

Stap 3: formuleer je deelvragen gericht op deze kloof (in ieder geval 1 beschrijvende vraag & 1 verklarende vraag)

Daarnaast staat een tijdlijn op het bord.

De leerlingen hebben (bijna) allemaal een laptop of tablet en lijken over het algemeen serieus aan de slag te gaan (Laïla vraagt op een gegeven moment of de leerlingen hun mobieltjes in hun tas willen doen). Ze loopt rond en beantwoordt vragen. Verderop in de les gaat ze aan een grote tafel zitten en komen leerlingen naar haar toen om feedback te vragen op hun onderzoeksvraag.

3e uur: coachinguur

Leerlingen zitten in groepjes in een groot lokaal (techniek-/handvaardigheidslokaal?) en worden gecoacht op allerlei vlakken. Op het HML zijn er geen echte mentoren, maar hebben leerlingen een coach. Dit is volgens de leerlingen die ik sprak echter een zodanig drukke klas dat ze ook eens in de twee weken een soort mentoruur hebben. De klas heeft niet echt één specifieke mentor, maar drie verschillende coaches. (Bij de twee leerlingen die ik sprak, is Lenneke favoriet.)